Op 20 januari 2027 treedt de nieuwe Europese Machineverordening (EU) 2023/1230 in werking. Deze verordening vervangt de Machinerichtlijn 2006/42/EG die al sinds 2009 van kracht is. Voor machinebouwers, productiebedrijven, inkopers en iedereen die verantwoordelijk is voor machines op de werkvloer verandert er het nodige.
De vraag is niet of je iets moet doen. De vraag is of je er al klaar voor bent.
Wat is de Machineverordening?
De Machineverordening is Europese productwetgeving die eisen stelt aan de veiligheid van machines die op de Europese markt worden gebracht of in gebruik worden genomen. Het doel: een eerlijke markt met een hoog beschermingsniveau voor de gezondheid en veiligheid van gebruikers.
Het grote verschil met de oude Machinerichtlijn is de juridische status. Een richtlijn moest door elk EU-land worden omgezet in nationale wetgeving, wat leidde tot interpretatieverschillen tussen lidstaten. Een verordening geldt direct en uniform in alle EU-lidstaten, zonder nationale omzetting. Vanaf 20 januari 2027 is de Machineverordening rechtstreeks van toepassing in Nederland, België, Duitsland en alle andere EU-landen.
Voor wie geldt de Machineverordening?
De verordening geldt voor vier typen marktdeelnemers: fabrikanten, importeurs, distributeurs en gemachtigde vertegenwoordigers. Elk heeft zijn eigen verantwoordelijkheden.
Let op: ook gebruikers kunnen fabrikant worden.
Voer je een substantiële wijziging door aan een bestaande machine, dan kan de juridische verantwoordelijkheid voor CE-conformiteit bij jou komen te liggen. Ook als je meerdere machines samenvoegt tot één installatie, neem je als werkgever mogelijk de rol van fabrikant over.
Koop je een machine in als werkgever? Dan ben je verplicht te controleren dat de machine CE-gemarkeerd is, voorzien van gebruiksinstructies en vergezeld gaat van de EU-verklaring van overeenstemming. Doe je dit niet, dan draagt je zelf het juridische risico.
Wat verandert er ten opzichte van de oude Machinerichtlijn?
De verschillen zijn niet enorm, maar de impact wel. Dit zijn de belangrijkste wijzigingen:
- Direct werkende EU-verordening Geen nationale interpretaties meer. De tekst is in heel Europa gelijk.
- Aandacht voor AI, software en cybersecurity Machines die software of AI gebruiken, vallen nu expliciet onder de verordening. Bij markttoezicht kan broncode of programmeerlogica worden opgevraagd. Machines die verbinding maken met netwerken, moeten bestand zijn tegen cyberaanvallen die veiligheidsrisico’s veroorzaken.
- “Substantiële wijziging” juridisch gedefinieerd Dit is nieuw en heeft grote gevolgen. Ook een software-update of parameterwijziging kan nu als substantiële wijziging gelden. Een bestaande CE-conformiteit kan daardoor komen te vervallen, met aansprakelijkheidsrisico’s als gevolg.
- Technisch dossier bevat nu ook software-informatie Traceerbaarheid en wijzigingsbeheer worden een stuk belangrijker. Het technisch dossier moet aantonen dat de machine in de gecertificeerde configuratie blijft.
- Veiligheidsfuncties moeten testbaar zijn Eindgebruikers moeten veiligheidsfuncties zelf kunnen testen. De gebruiksinstructie moet beschrijven hoe dit werkt.
- Hoog-risicomachines opgesplitst in deel A en B Machines in bijlage I deel A moeten altijd door een aangemelde instantie (NOBO) worden beoordeeld. De Europese Commissie kan deze lijst dynamisch aanpassen op basis van incidenten en markttoezicht.
- Meer verplichtingen rond monitoring en terugroepacties Fabrikanten zijn strenger verantwoordelijk voor de opvolging van klachten, marktmonitoring en terugroepacties bij onveilige machines.
- Gebruiksinstructies mogen digitaal Digitale levering is toegestaan, mits downloadbaar en afdrukbaar. Op verzoek moet binnen één maand na aankoop een papieren versie worden geleverd.
Wat zijn de gevolgen als je niet voldoet?
Niet compliant zijn heeft concrete gevolgen. De Nederlandse Arbeidsinspectie (NLA) en de Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit (NVWA) beschikken over instrumenten om te handhaven. Denk aan bestuurlijke boetes, stillegging van productie en publicatie op de Europese Safety Gate, de openbare EU-databank met gevaarlijke producten.
Los van de officiële sancties loop je ook risico’s richting klanten en toeleveranciers als de documentatie niet klopt of je CE-proces niet aantoonbaar op orde is.
Hoe zorg je voor een veilige en compliant machine?
De sleutel zit in het integreren van een CE-markeringsproces in je bestaande bedrijfsproces. Niet als losse verplichting, maar als onderdeel van hoe je elke machine ontwerpt, bouwt, afneemt en onderhoudt.
Concreet verwachten wij bij je organisatie de volgende bouwstenen:
- Een CE-markeringsproces dat naadloos past in jouw werkwijze
- Een verantwoordelijke die het CE-proces bewaakt en aanstuurt
- Slimme inkoop- en contractteksten die CE-conformiteit afdwingen bij toeleveranciers
- Templates voor risicobeoordelingen, grensstellingen en veiligheidsfuncties (SCS en SRS)
- Afnamedocumenten per veiligheidsvoorziening (mechanisch, elektrisch, hydrauliek, pneumatiek)
- Templates voor gebruiksinstructies, technische dossiers en de EU-verklaring van overeenstemming
- Een management of change-proces voor wijzigingen aan bestaande machines
Wie dit op orde heeft, levert machines op die meteen goed, veilig en compliant zijn. Dat scheelt discussies, herstelwerkzaamheden en aansprakelijkheidsrisico’s. Hoe je een risicobeoordeling volgens EN ISO 12100 opzet en risico’s in de juiste volgorde reduceert, lees je in ons artikel over machineveiligheid.
Wat doet Hoogewerf Safety Solutions voor jou?
Hoogewerf Safety Solutions helpt organisaties al meer dan 40 jaar bij het realiseren van een veilige, gezonde en conforme werkomgeving. Onze specialisten beschikken over gecertificeerde kennis van machineveiligheid, CE-markering en arbeidsomstandigheden, waaronder TüV Nord CMSE, TüV Nord CECE, TüV Rheinland Functional Safety Engineer, HVK en Nebosh.
Wij stoppen niet bij een rapport. Wij begeleiden van analyse tot en met implementatie.
Wat wij voor je kunnen doen:
- Quickscan van uw huidige CE-proces met concrete verbeteradviezen
- Begeleiding bij de opzet of herziening van je CE-markeringsproces
- CE-coördinatie bij nieuwbouw of modificatie van machines en installaties
- Risicobeoordelingen met pragmatische, uitvoerbare oplossingen
- Ontwerp, implementatie en validatie van veiligheidsconcepten
- Opstellen van gebruiksinstructies en technische dossiers
- Maatwerktrainingen, gecertificeerd door TüV Nederland
Wil je precies weten wat de Machineverordening voor jouw organisatie betekent? Neem gerust contact met ons op voor een vrijblijvend gesprek over je situatie.
